Балаҕан ыйын 27 күнэ — Өрөспүүбүлүкэ норуотун сомоҕолоһуутун кэрэһилиир, дойдубут инники дьылҕатын туһугар эппиэтинэспитин тоһоҕолуур ытык күн. Максим Аммосов, Платон Ойуунускай, Исидор Барахов, Семен Аржаков курдук саха чулуу дьонун туруорсууларынан, сыралаах үлэлэринэн үйэ анараа өттүгэр Арассыыйа састаабыгар автономнай өрөспүүбүлүкэ аатын ылыы Саха сирин экэнэмиичэскэй, научнай, бырамыысылыннай уонна духуобунай өттүнэн сүҥкэн сайдыытын түстээбитэ.

1990 сыл балаҕан ыйын 27 күнүгэр Саха АССР XII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтэ Саха ССР судаарыстыбаннай суверенитетын туһунан Декларацияны ылыммыта. Онтон ыла Саха сирин судаарыстыбаннаһын сайдыытын саҥа кэрдиис кэмэ саҕаламмыта.Бу докумуон эрэгийиэн олоҕун-дьаһаҕын, экэниэмикэтин салгыы сайыннарарга бөҕө тирэх буолбута,өрөспүүбүлүкэбит аныгы устуоруйатыгар саҥа түһүмэх саҕаламмыта, дойдубут сайдыытын олуга ууруллубута.

Михаил Ефимович НИКОЛАЕВ — Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Бөрөсүүдьүмүн бэрэссэдээтэлэ (1989—1990). Саха АССР / Саха ССР Үрдүкү Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ (1990—1991). Саха Өрөспүүбүлүкэтин бастакы бэрэсидьиэнэ (1991—2002). СӨ бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ (1992—1993). Арассыыйа Федерациятын Федерация мунньаҕын сэбиэтин чилиэнэ — Саха Өрөспүүбүлүкэтин толоруулаах былааһыттан бэрэстэбиитэл, Арассыыйа Федерациятын Федерация мунньаҕын сэбиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы (2002—2010). Арассыыйа Федерациятын Федерация мунньаҕын Госдууматын VI ыҥырыытын дьокутаата (2011—2016).
Михаил Ефимович Арассыыйаҕа федерализм уонна федеративнай сыһыаннаһыылары сайыннарыы боппуруостарыгар сүрүн бэлиитикэни көхтөөхтүк ыыппыта. Арассыыйа федеративнай судаарыстыбатын көрүҥүн саҥатытыыга уонна сайыннарыыга Саха Өрөспүүбүлүкэтэ быһаччы кыттыыта, Россия Федерациятын чэрчитинэн өрөспүүбүлүкэ национальнай судаарыстыбаннаһын тэрийии уонна бөҕөргөтүү кини салалтатынан барбыта.

Бүгүҥҥү күн – Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннаһын күнэ – биһиги норуоппут үйэлээх историятын, тулуурдаах үлэтин уонна кэскиллээх инникитин холбуур бэлиэ күн. Бу бырааһынньык саха дьонун сомоҕолоһуутун, төрөөбүт дойдуларын инники дьылҕатыгар эппиэтинэс сүгэргэ бэлэмнэрин көрдөрөр.

Нам улууһун киинигэр турар Саха норуотун Чулуу Уолаттара, судаарыстыба уонна бэлиитикэ уһулуччулаах диэйэтэллэрэ Максим Кирович Аммосов, Илья Егорович Винокуров ытык бэлиэ өйдөбүнньүктэригэр улуус, нэһилиэк олохтоохторо, тэрилтэ салайааччылара, үлэһиттэрэ, общественнай түмсүүлэр, ыччаттар сүгүрүйэ, махтана тыыннаах сибэкки дьөрбөтүн уурдулар.
Бэлиэ күн саха дьонугар дириҥ суолталааҕын санатан, историяттан сүппэт суолларын хаалларбыт улуу дьоммут тустарынан уонна инникитин кэлэр кэнчээригэр тиэрдиигэ үлэни бөҕөргөтүүгэ тыл эттилэр: Ленскэй нэһилиэк баһылыга Петр Сокольников, Нам улууһун баһылыгын Бастакы солбуйааччыта Анатолий Павлов, Нам улууһун баһылыгын экономикаҕа уонна үп-харчы үлэтигэр солбуйааччыта Екатерина Саввинова, Ленскэй нэһилиэк баһылыгын социальнай үлэҕэ солбуйааччыта Тимофей Охлопков, улуус ветераннарын Сэбиэтин председателя Софья Кобякова, И.Е.Винокуров аатынан Намнааҕы педагогическай колледж директора Елена Никитина. Илья Винокуров скверыгар Афанасий Васильев ылбаҕай ырыатынан тэрээһин кыттыылаахтарын эҕэрдэлээтэ, Максим Аммосов аатынан киин болуоссакка Вера Куличкина-Цыпандина оһуохай таһааран түһүлгэни төрүттээтэ.

Саха норуота самныбат саргыланнын, кэхтибэт кэскиллэннин!
*таһаарыыга «Николаев-центр» сайтан, куйаар ситимиттэн уонна бэйэ түһэрии хаартыскалара туһанылыннылар