Саха сиригэр 2026 сыл Култуура сылыгар ананар.
Баай, дириҥ ис хоһоонноох историялаах саха норуота түҥ былыргыттан илдьэ кэлбит төрүт үгэстэрин, ураты култууратын сайыннарар, киэҥ сиргэ тарҕатар, үйэлээх сыаннастарын харыстыыр сорук сүрүннээн култуура үлэһиттэригэр турар.
Тохсунньу 29 күнүгэр М.К. Аммосов аатынан Култуура уонна духуобунай сайдыы дыбарыаһыгар Нам улууһун култуура үлэһиттэрин сүбэ мунньаҕа буолан ааста.
Улуустааҕы култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга салалтата библиотека, музей, оҕо искусстватын оскуолатын уонна култуура дьиэлэрин салайааччыларын, үлэһиттэрин биир түһүлгэҕэ түмтэ.
Сиэрдээх сэһэни тэнитэр, кэскиллээх кэпсэтиини кэккэлэтэр улуус култууратын сүбэ мунньаҕын ыҥырыылаах ыалдьыттарын, бары кыттааччыларын өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр-көстөр “Нам кылыһах” (сал. Мария Григорьева-Маайа) уонна “Дорҕоон” (сал. Петр Машников) төрүт дорҕоон бөлөхтөрө сах саҕаттан саҕыллан илдьэ кэлбит кылыһах кырыымпалаах, дьүрүскэн хомустаах, тыас-уус дорҕоонноох уруйдуу-айхаллыы көрсөннөр тэрээһини арыйдылар.
Үөрүүлээх бэлиэ тэрээһиҥҥэ СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга Миниистирэ Афанасий Иванович Ноев, “Нам улууһа” муниципальной оройуон баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччыта Егор Андреевич Протопопов
“Нам улууһа” муниципальнай оройуон култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга салалтатын салайааччыта Семен Прокопьевич Ядрихинскай
Нам улууһун култуура эйгэтин Идэлээх сойууһун кэмитиэтин салайааччыта Александра Алексеевна Парникова саҥа үүммүт сылынан бары үтүөнү баҕаран туран култуура сыла арыллыбытынан эҕэрдэлээтилэр.
Мунньах ыҥырыылаах ыалдьыта, социология билимин доктора, профессор, “Эҥсиэли хочотун култуурнай кода” айар бөлөх салайааччыта Ульяна Алексеевна Винокурова Нам улууһа Саха сирин ААН УЛУУҺА буоларын өссө төгүл тоһоҕолоон эттэ
уонна саҥа тахсыбыт “И.Е.Винокуров — менеджер кризисного типа” диэн 543 страницалаах үөрэх пособиетын, “Культурный код долины Энсиэли” научнай түмүктэрдээх отчуоту Егор Андреевич Протопоповка туттарда.
Саҥа тахсыбыт пособие бүтүн дойду үрдүнэн киэҥник биллэр биир дойдулаахпыт, бөдөҥ салайааччы, судаарыстыбаннай диэйэтэл Илья Егорович Винокуров 130 сылыгар түбэһэ Намнарга туттарыллыбыта быйылгы бэлиэ сыл сүдү суолтатын күүһүртэ.
Биир дойдулаахпыт, Арктикатааҕы судаарыстыбаннай култуура, искусство уонна айар индустрия университетын информатика кафедратын доцена, педагогика билимин хандьыдаата Ольга Герасимовна Готовцева икки виртуальнай музейы таҥыллыбытын, оҥоһуу өйү кытта үлэлииргэ анал үөрэх ыыппыттарын туһунан сырдатта.
Култуурнай нэһилиэстибэни үйэтитиигэ саҥа технологиялары туһанан, култуурнай-сырдатар үлэ хайысхатынан киэҥ эйгэҕэ тарҕатарга култуура идэлээх ыччаты иитэн таһаарар университет студеннарын кытта ыкса алтыһан, аныгылыы форманан араас проектары олоххо киллэрэргэ бииргэ үлэлэһэргэ мэлдьи бэлэмнэрин эттэ.
СӨ искусстватын Үтүөлээх диэйэтэлэ, РФ худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ, Арктикатааҕы судаарыстыбаннай култуура, искусство уонна айар индустрия университетын ойуулуур искусства уонна графика кафедратын сэбиэдиссэйэ, биир дойдулаахпыт, биллиилээх худуоһунньук Ефим Михайлович Шапошников төрөппүт кыыһа Туйаара Ефимовна Шапошникова
студеннара улууспут историятыгар сүппэт-симэлийбэт бэлиэни хаалларбыт Мыымах, Ньыкаа, Отой, Нохтоо курдук ааттаах-суоллаах дьоммут уус-уран мөссүөннэрин графиканан уруһуйдаабыттарын арыйан көрдөрдө, кэпсээтэ.
Арктикатааҕы судаарыстыбаннай култуура, искусство уонна айар индустрия университетын старшай преподавателя, “Айгы ситимэ” общественнай түмсүү салайааччыта, “Олох тыына” бырайыак ааптара Александр Константинович Протодьяконов Нам улууһугар түөрт нэһилиэги кытта ыкса ситимнээхтик үлэ ситиһиилээхтик барарын туһунан сырдатта уонна бу анаммыт култуура сылыгар биир идэлээхтэригэр таһаарыылаах, аымньылаах, үтүө түмүктэрдээх үлэни баҕарда.
В.П. Артамонов аатынан Хамаҕатта Саха-Француз лиссиэйин директора Юрчаана Юрьевна Парникова лиссиэй көҕүлээһининэн оҕолорго “Силис” этнокултуурнай экспедиция туһунан иһитиннэрдэ. Манна үүнэр көлүөнэ төрөөбүт-үөскээбит олорор сирин түөлбэтин чинчийиитигэр, төрүт өбүгэ, төрүт үгэс туһунан билиитин хаҥатарыгар оҕо интэриэһин тардар иитии-үөрэтии үлэтэ үтүө түмүктээхтик ыытылларын бэлиэтээтэ.
Ааспыт сыллааҕы улууска ыытыллыбыт сүрүн тэрээһиннэр тустарынан А.Ф. Шестаков аатынан Улуустааҕы норуот айымньытын Дьиэтин директора Константин Иванович Колодезников,
Хомустаах Бастакы нэһилиэгин “Алгыс” норуот айымньытын Киинин директора Анна Григорьевна Мылаханова
Намнааҕы оҕо модельнай библиотекатын сэбиэдиссэйэ Варвара Ефремовна Бережнева
П.П.Ядрихинскай-Бэдьээлэ аатынан Олоҥхо Дьиэтин информационнай-методическай салаатын сэбиэдссэйэ Алтыына Юлиевна Шапошникова
Партизан нэһилиэгин “Хомус” Фольклор Дьиэтин Д.И. Кривошапкин аатынан “Дьүрүл” народнай ансаамбыл уус-уран салайааччыта Владимир Владмирович Колесов ааспыт сылга сонун проектар, ситиһиилэр, түмүктэр тустарынан иһитиннэрдилэр.
Бу кэннэ, аудитория этиилэригэр киирдибит. Ол курдук, Нам улууһун култуура эйгэтин Идэлээх сойууһун кэмитиэтин салайааччыта Александра Алексеевна Парникова, Хамаҕатта нэһилиэгин “Түһүлгэ” норуот айымньытын Киинин директора Антонина Алексеевна Харитонова
П.И.Сивцев аатынан история уонна этнография түмэлин киновидеоархив кииниттэн Вера Дмитриевна Попова, Анастасия Степановна Заболоцкая
Хатыҥ-Арыы нэһилиэгин “Чороон” норуот айымньытын Киинин директора Саргылана Даниловна Пономарева
Үөдэй нэһилиэгин В.А.Зырянов аатынан “Сарыал” Култуурнай киин директора Геннадий Геннадиевич Игнатьев
Никольскай нэһилиэгин И.С. Шарапов аатынан Сири оҥоруу түмэлин директора Прасковья Романовна Протопопова кэрэ эйгэбит Бэлиэ сылыгар саҥа сүүрээннэр олоххо киирдиннэр диэн туран Нам улууһугар култуура сайдыытыгар туһуламмыт санааларын эттилэр.
Бу курдук, Нам улууһун түҥ былыргы дорҕоонунан угуттанан, историяны арыйан, улуукан салайааччыларбытыттан саҕалаан аныгы оҥоһуу өйгө тиийэ Нам улууһугар айымньылаах, тэрээһиннээх үлэ хайысхатын сайдар тосхоло быйылгы сылга маҥнайгы хардыыларын хаамта.
Түмүккэ, бэлиэтээн этиэҕи баҕарыллар — улууспутугар эрэ буолбакка, бүтүн норуоппут тирэҕирэн турар сүдү историябытын, нэһилиэстибэбит сыаннаһын — уус-уран айымньыбытын, төрүт үгэстэрбитин, итэҕэлбитин, сиэрбитин-туоммутун толору тутуһан, үйэлэргэ умнуллубат, кэм кэрдиистэригэр суураллыбат тулхадыйбат тулааһыннаах буолуоҕуҥ!
Об авторе
